Kantele, Finlandiya müzik kültürüyle güçlü biçimde ilişkilendirilen, telleri çekilerek çalınan bir çalgıdır. Çalgı sınıflandırmasında zither ailesinde yer alır; bu ailede teller bir sap boyunca değil, gövde üzerindeki düzende uzanır. Baltık çevresi ve başka bölgelerdeki akraba çalgılarla bağlantıları bulunmakla birlikte Fin kantelelerinin kendilerine özgü yapı ve icra özellikleri vardır.[1][2]
YAPI VE TÜRLER
Kantele tek bir büyüklük veya tel sayısıyla sınırlı değildir. Küçük beş telli örneklerin yanında daha çok telli geleneksel modeller, konser kantelesi ve elektrikli biçimler bulunur. Ahşabın işlenişi, gövdenin yapısı ve tellerin malzemesi ses özelliklerini etkiler. Tarihsel Finlandiya ve Karelya örneklerinde pirinç, bronz, demir veya çelik tellerin kullanıldığı belgelenmiştir.[2]
MÜZE ÖRNEKLERİ
Metropolitan Museum koleksiyonundaki on dokuzuncu yüzyıl Finlandiya kantelesi, ahşap ve metalden yapılmıştır. Yaklaşık 90,5 santimetre uzunluğundaki bu örneğin en uzun ve en kısa titreşen telleri farklı ölçülerdedir. Bu kayıt, kanteleyi yalnızca küçük beş telli bir çalgı olarak düşünmenin yetersizliğini somutlaştırır. Müze koleksiyonları, yapı çeşitliliğinin ve tarihsel malzeme tercihlerinin karşılaştırılmasına olanak sağlar.[1]
İCRA VE ARAŞTIRMA
Kantele halk müziğinin yanında caz, klasik müzik ve başka türlerde de kullanılmaktadır. Araştırmacı ve icracılar, eski çalgıların ses dünyasını incelemek için müze örneklerini ölçerek kopyalar yaptırır. Özgün bir çalgının çalınamayacak durumda olması, bu yöntemi değerli kılar; ancak her kopyanın da kendine özgü sesi vardır. Bu çalışmalar, çalgı yapımıyla müzik icrasının tarihini birlikte araştırır.[2]