Fizik

Kaos teorisi

Ansiklopedia · Kaynaklara dayalı özgün derleme

Yazı boyutu ve okuma düzeni
Yazı boyutu
Satır genişliği
Metin hizası

BELİRLENİMCİ DÜZENSİZLİK

Genel bakış

Kaos teorisi, belirli kurallarla gelişen bazı sistemlerin başlangıç koşullarına son derece duyarlı davranışlarını inceler. Böyle bir sistem rastgele kurallarla çalışmak zorunda değildir; aynı denklemler izlenirken başlangıçtaki çok küçük farklar zamanla büyük sonuç farklılıklarına dönüşebilir. Bu nedenle sistemin yasalarını bilmek, uzak geleceğini sınırsız kesinlikle hesaplamayı garanti etmez. [1]

LORENZ VE ÖNGÖRÜ

Meteorolog Edward Lorenz’in hava modelleriyle yaptığı çalışmalar, bu duyarlılığın anlaşılmasında önemli rol oynadı. Hesaplamada başlangıç değerlerinin yuvarlanması, beklenenden çok farklı bir gidiş ortaya çıkarabiliyordu. Kelebek etkisi ifadesi bu özelliğin yaygın anlatımıdır; belirli bir kelebeğin belirli bir fırtınayı mutlaka doğuracağı şeklinde okunmaz. Kaos yaklaşımı, hava tahmini gibi alanlarda ölçüm hassasiyeti ile öngörü süresi arasındaki ilişkiyi açıklamaya yardımcı olur. [1]