Kellogg-Briand Paktı, devletlerin savaşı ulusal siyasetin bir aracı olarak kullanmaktan vazgeçmesini öngören ve 27 Ağustos 1928'de Paris'te imzalanan antlaşmadır. Paris Paktı adıyla da bilinir. Adını ABD Dışişleri Bakanı Frank B. Kellogg ile Fransız Dışişleri Bakanı Aristide Briand'dan alır. I. Dünya Savaşı sonrasında yeni bir büyük savaşı önlemeye yönelik diplomatik girişimler arasında yer alır.[1][2]
HAZIRLANIŞI
Briand, 1927'de başlangıçta Fransa ile ABD arasında ikili bir barış anlaşması önerdi. Amerikan yönetimi, böyle bir düzenlemenin Fransa'ya yönelik saldırı durumunda ittifak yükümlülüğü gibi yorumlanmasından çekindi. Kellogg'un yaklaşımı, girişimin başka devletlere de açılması yönündeydi. Böylece ikili öneri, çok taraflı bir antlaşmaya dönüştü; Paris'teki ilk imza törenine on beş devlet katıldı.[2]
ANTLAŞMANIN İÇERİĞİ
Birinci madde, tarafların uluslararası anlaşmazlıkları çözmek için savaşa başvurmasını kınar ve karşılıklı ilişkilerinde savaşı ulusal politika aracı olmaktan çıkarma taahhüdünü içerir. İkinci madde, taraflar arasındaki uyuşmazlıkların niteliği ve kökeni ne olursa olsun barışçı yollarla çözülmesini öngörür. Bu hükümler, belirli bir sınır anlaşmazlığından ziyade devletlerin genel davranışına yönelik ortak bir ilke oluşturur.[1]
Üçüncü madde onay işlemlerini, diğer devletlerin katılımını ve belgelerin Washington'da saklanmasını düzenler. Antlaşmanın Fransızca ve İngilizce metinleri eşit geçerlilik taşır. Katılımın açık bırakılması, ilk imzacı grubun dışındaki devletlerin de aynı taahhütlere katılabilmesine olanak verir. Belgenin temel yapısı böylece savaşın reddi, barışçı çözüm ve katılım usullerinden oluşur.[1]
ETKİSİ VE SINIRLARI
Pakt, güçlü bir barış beklentisini yansıtsa da ihlallere karşı etkili bir yaptırım düzeni kuramadı. Meşru savunmanın sınırları konusundaki belirsizlikler de uygulamayı zorlaştırdı. Japonya'nın 1931'de Mançurya'ya müdahalesi önemli bir sınama oldu; antlaşma daha sonraki saldırganlığı ve II. Dünya Savaşı'nı önleyemedi. Kellogg, pakt üzerindeki çalışmaları nedeniyle 1929 Nobel Barış Ödülü'nü aldı.[2]