Kimyasal denklem, tepkimeye giren maddeleri ve oluşan ürünleri kimyasal formüllerle gösteren simgesel anlatımdır. Girenlerin formülleri okun soluna, ürünlerinki sağına yazılır; ok, gösterilen dönüşümün yönünü belirtir. Formüllerin önündeki katsayılar maddelerin göreli miktar oranlarını ifade eder. Bu gösterim, tepkimenin bileşimini ve nicel ilişkilerini anlatır; tek başına tepkimenin hangi hızda gerçekleştiğini veya gerçekleşip gerçekleşmeyeceğini belirlemez. [1][2]
Gösterim öğeleri
Örneğin 2H₂ + O₂ → 2H₂O denkleminde hidrojen ve oksijen girenler, su ise üründür. Katsayılar, hidrojen ile oksijenin suya dönüşmesindeki oranı gösterir; 1 katsayısı genellikle yazılmaz. Maddelerin katı, sıvı, gaz veya sulu çözelti hâlleri formüllerin yanında simgelerle belirtilebilir. Tepkime için gereken sıcaklık gibi koşullar okun üzerinde gösterilebilir. Sulu çözeltilerde iyonları açıkça gösteren tam iyonik denklem veya seyirci iyonları çıkartan net iyonik denklem kullanılabilir. [1][2]
Denkleştirme ve nicel anlamı
Denkleştirilmiş denklemde her elementin atom sayısı okun iki yanında eşit olmalıdır. Bu koşul, tepkimede atomların yoktan yaratılmayıp yeniden düzenlenmesiyle ve kütlenin korunmasıyla uyumludur. Denkleştirme, formüllerin önündeki katsayıları değiştirerek yapılır; alt indisleri değiştirmek maddenin kimliğini değiştireceğinden doğru yöntem değildir. Katsayılar en küçük tam sayı oranlarıyla yazılabilir. Denklem katsayıları, molekül ya da formül birimleri arasındaki göreli sayıları ve mol miktarları arasındaki stokiyometrik oranları ifade eder. Ancak denklem, tepkimenin deneysel koşullarını veya mekanizmasını bütünüyle açıklamaz. Dolayısıyla denklem, kimyasal dönüşümün standart simgesel ve nicel gösterimidir; tepkimenin bütün özelliklerini tek başına anlatan bir model değildir. [1][2]