Kleveyit, uraninitin bir çeşidi için kullanılan mineralojik addır; bağımsız ve ayrı bir mineral türü olarak değerlendirilmez. İçeriğinde uranyum oksidin yanı sıra lantanitler, toryum, kurşun ve su bulunabilir. Bileşimin oranları örnekler arasında değişir. Adı, İsveçli kimyager Per Teodor Cleve’den gelir. İlk olarak Norveç’in Arendal yöresinden tanımlanmış, daha sonra başka Norveç pegmatit damarlarında da kaydedilmiştir. [1]
Özellikleri
Kleveyit uranyum içeren uraninit çeşidi olduğundan radyoaktiftir. Uranyumlu minerallerdeki radyoaktif bozunma süreçleri helyum oluşumuyla ilişkilidir; bu mineral örnekleri, helyumun Dünya’daki kaynaklarını araştırma tarihinde önem taşımıştır. Bununla birlikte kleveyitin kimyasal içeriği tek ve değişmez bir formülle ifade edilemez: Store norske leksikon, uranyum okside ek olarak lantanitler ve başka bileşenler içerebildiğini belirtir. Bu nedenle ad, belirli ve saf bir bileşiğin değil, uraninit içindeki bir çeşidin tanımlanmasında kullanılır. [1]
Helyum araştırmalarındaki yeri
William Ramsay, 1895’te kleveyit örneğini asitle işleyerek açığa çıkan gazı incelemiş ve tayfındaki çizgilerden helyum olduğunu anlamıştır. Daha önce helyum Güneş tayfında gözlenmişti; Ramsay’ın çalışması elementin karasal bir mineral örneğinde de bulunduğunu gösterdi. Aynı yıl İsveçli kimyager Per Teodor Cleve ve Abraham Langlet de kleveyitten helyum elde ettiler. Bu deneyler, helyumun yalnızca gökbilimsel gözlemle bilinen bir element olmadığını ortaya koydu. Kleveyitin tarihsel önemi bu nedenle hem uraninit çeşidi olmasından hem de helyum araştırmalarındaki rolünden kaynaklanır. [2]