Klonlama, bir DNA dizisinin, hücrenin veya organizmanın genetik olarak aynı ya da birbirine çok yakın kopyalarını elde etmeyi ifade eden süreçlerin genel adıdır. Moleküler biyolojide terim çoğunlukla belirli bir DNA bölümünün ayrılması ve çok sayıda kopyasının hazırlanması için kullanılır. Hücre veya bütün organizma klonlanması ise farklı amaçları ve yöntemleri olan uygulamalardır.[1]
MOLEKÜLER KLONLAMA
DNA'nın çoğaltılması, araştırmacıların incelemek istedikleri genetik malzemeyi yeterli miktarda elde etmesini sağlar. NHGRI'nin açıklamasına göre moleküler klonlama, DNA moleküllerinin laboratuvarda araştırılmasında ve küçük biyolojik örneklerdeki genetik bilginin incelenmesinde kullanılır. Bu bağlamda klonlama sözcüğü, tek başına bir hayvanın veya insanın kopyalanması anlamına gelmez.[1]
Klasik gen klonlamasında incelenecek DNA parçası bir taşıyıcıya, örneğin plazmide, yerleştirilir. Taşıyıcının uygun hücrelerde çoğalmasıyla ilgili DNA da kopyalanır. Böylece bir genin yapısı ve işlevi üzerinde çalışılabilir. Bu yaklaşımın konusu genetik malzemedir; çoğaltılan DNA parçasından kendiliğinden tam bir organizma oluşması beklenmez.[2]
ORGANİZMA VE HÜCRE KLONLAMASI
Üreme amaçlı klonlama, bütün bir hayvanın geliştirilmesini hedefler. Kullanılan yaklaşımlardan birinde vücut hücresinin çekirdeği, kendi çekirdeği çıkarılmış yumurta hücresine aktarılır. Araştırma amacıyla uygulanan ve sıklıkla terapötik klonlama denilen yaklaşımda ise amaç, doku ve hastalık çalışmalarında kullanılabilecek hücreleri elde etmektir. Amaçların farklı olması, benzer tekniklerin aynı sonuç için kullanıldığı anlamına gelmez.[2]
BİYOLOJİK SINIRLARI
Genetik benzerlik, görünüşün ve yaşam sürecinin her ayrıntısının aynı olmasını garanti etmez. Çevre ve genlerin etkinleşme biçimi gelişimi etkiler. Bazı canlıların eşeysiz üremesi doğal klon örnekleri oluştururken tek yumurta ikizleri de çok benzer genetik yapıya sahiptir. Hayvan klonlamasında embriyoların sağlıklı gelişememesi gibi sorunlar bulunması, yöntemin başarı ve güvenilirliğinin ayrıca değerlendirilmesini gerektirir.[2]