Kontrpuan, birden fazla müzikal çizginin kendi ezgisel özelliklerini koruyarak birlikte düzenlenmesiyle ilgili beste ve çözümleme alanıdır. Sözcük, nota karşısına nota yerleştirme düşüncesiyle bağlantılıdır. Kontrpuan, seslerin zaman içindeki hareketini öne çıkarır; bununla birlikte aynı anda duyulan seslerin ilişkileri, yani armoni, bu hareketten bütünüyle ayrı düşünülemez.[1]
ÇİZGİLERİN BİRLİKTELİĞİ
Kontrpuantal bir dokuda dinleyici, aynı anda ilerleyen birden fazla ezgiyi izleyebilir. Her çizgi ortak müzikal bütünün parçasıdır, ancak yalnızca başka bir çizgiyi destekleyen sabit akorlardan oluşmak zorunda değildir. Bestecinin görevi, çizgilerin bağımsızlığı ile birlikte duyulduklarında oluşturdukları ilişkileri düzenlemektir. Bu nedenle kontrpuan, seslerin yalnızca çoğaltılması anlamına gelmez.[1]
Kontrpuan öğretiminde kullanılan türler yöntemi, belirli sınırlamalar altında sesleri birleştirme alıştırmalarına dayanır. Fux ile ilişkilendirilen bu öğretim geleneği, on altıncı yüzyıl çok sesliliği ve daha sonraki eserlerle birlikte incelenir. Ancak bir eğitim alıştırmasının kurallarıyla bütün bir dönemin müziği eş tutulamaz. Farklı tarihsel üsluplar, seslerin hareketini farklı biçimlerde düzenler.[1]
TAKLİT VE FÜG
Taklit, bir çizgide duyulan müzikal düşüncenin başka bir çizgide yeniden belirmesidir. Kanon ve füg, taklide dayanan çok seslilik örnekleridir. Kanonda izleyen çizgi, öncekini belirli bir düzen içinde sürdürür. Fügde ise konu farklı partilerde duyurulduktan sonra çizgiler daha bağımsız biçimde ilerleyebilir; konu daha sonra yeniden ortaya çıkabilir.[2]
Bach'ın fügleri, bu ilişkilerin incelenmesinde sık kullanılan örneklerdir. Aynı klavyeli çalgı üzerinde birden fazla partinin çalınabilmesi, kontrpuanın mutlaka birden fazla icracı gerektirmediğini gösterir. Burada belirleyici olan, icracı sayısından çok müzikal çizgilerin nasıl kurulduğu ve birbiriyle nasıl ilişkilendiğidir.[2]