Kopernikyum (Cn), atom numarası 112 olan, periyodik tablonun 12. grubundaki yapay ve radyoaktif bir elementtir. Bilinen izotopları kararsızdır; element doğada bulunmaz ve parçacık hızlandırıcılarda tek tek atomlar hâlinde üretilebilir. Kısa ömürlü atomların elde edilmesindeki güçlük nedeniyle bugün yalnızca bilimsel araştırmalarda kullanılır. [1]
Keşfi ve adlandırılması
Element 112’nin ilk atomları, 1996’da Almanya’nın Darmstadt kentindeki GSI’da, çinko iyonlarının kurşun hedefe gönderilmesiyle üretildi. Tepkimede iki atom çekirdeğinin birleşmesi amaçlanır; oluşan ağır çekirdekler kararsız olduklarından bozunma ürünleri incelenerek tanımlanır. IUPAC ve IUPAP’ın ortak çalışma grubu keşif iddiasını değerlendirdi. IUPAC’ın 2010 tarihli önerisinde, keşfi yapan araştırmacıların Nicolaus Copernicus’u onurlandırmak üzere önerdiği “copernicium” adı ve Cn simgesi kabul edildi. [1][2]
Özellikleri ve araştırmalar
Kopernikyum, cıvanın da bulunduğu grupta yer alır. Ancak az sayıda atom üretilebilmesi, kimyasal özelliklerinin deneysel olarak belirlenmesini sınırlar. Birkaç atomun altın yüzeydeki davranışını inceleyen deneyler, cıvayla benzerlik olabileceğine işaret etmiştir; bu sonuç, elementin tüm özelliklerinin bilindiği anlamına gelmez. Göreli etkilerin ağır atomların davranışını değiştirebileceği de araştırılmaktadır. [1]
Kopernikyumdan ölçülebilir miktarda bir örnek elde edilmiş değildir. Bu nedenle yoğunluğu ve erime noktası gibi makroskopik özellikleri deneysel olarak belirlenmiş sayılmaz; Kraliyet Kimya Derneği bu değerleri bilinmiyor olarak listeler. Araştırmalar, kısa ömürlü atomların üretimi, bozunmalarının izlenmesi ve kimyasal davranışlarının sınanmasına odaklanır. [1]