Krom (Cr), atom numarası 24 olan, periyodik tablonun 6. grubunda yer alan bir geçiş metalidir. Oda sıcaklığında katıdır; sertliği, parlak görünümü ve korozyona dayanıklılığıyla bilinir. Elementin adı, krom bileşiklerinin renk çeşitliliğine gönderme yapan Yunanca “renk” sözcüğünden gelir. Kromun atom kütlesi yaklaşık 51,996’dır. [1]
Özellikleri ve doğada bulunuşu
Kromun yaygın yükseltgenme basamakları +2, +3 ve +6’dır. Doğada çoğunlukla kromit mineraliyle ilişkili olarak bulunur. Metalik krom ile krom bileşikleri kimyasal ve biyolojik bakımdan aynı değildir; etkiler, kromun hangi biçimde bulunduğuna ve maruz kalma koşullarına bağlıdır. Çevrede en sık karşılaşılan biçimler üç değerlikli krom (Cr(III)) ve altı değerlikli kromdur (Cr(VI)). EPA’nın derlemesine göre Cr(VI), genel olarak Cr(III)’ten daha toksiktir; bu ayrım, “krom” sözcüğünün tek başına belirli bir tehlike düzeyini anlatmadığını gösterir. [2]
Keşfi ve kullanım alanları
Fransız kimyager Louis-Nicolas Vauquelin, 1797’de krokoiti inceleyerek yeni elementi tanımladı; daha sonra elementel krom elde etti. Krom, demirle alaşımlanarak paslanmaz çelik üretiminde kullanılır. Alaşımdaki kromun yüzeyde oluşturduğu ince oksit tabakası, oksijenin metale ulaşmasını sınırlar ve korozyon direncine katkıda bulunur. Krom metalinden aşınmaya dayanıklı ve parlak kaplamalar da yapılır. Krom bileşikleri ise pigment ve boya üretimi, deri tabaklama ve bazı kaplama işlemlerinde kullanılabilir. Kullanım alanı bileşiğin türüne göre değiştiğinden, metalin özelliklerini tüm krom bileşiklerine genellemek doğru değildir. [1][2]