Kromatografi, bir karışımdaki bileşenleri sabit ve hareketli fazlarla farklı etkileşimlerinden yararlanarak ayıran fiziksel yöntemler grubudur. Sabit faz sistem içinde yerinde kalırken hareketli faz belirli bir yönde ilerler. Bileşenlerin bu iki faz arasında farklı biçimde dağılması, sistem boyunca farklı hızlarla taşınmalarını sağlar.[1][2]
ÇALIŞMA İLKESİ
Örnek karışımdaki maddeler, hareketli fazın taşıma etkisi ile sabit fazın tutma etkisi arasında sürekli etkileşir. Sabit faza daha güçlü tutunan bir bileşen, aynı deney koşullarında daha yavaş ilerleyebilir. Ayrılmanın başarısı, fazların niteliğine ve incelenen maddelerin özelliklerine bağlıdır.[2]
BAŞLICA UYGULAMALAR
- İnce tabaka kromatografisinde ayırma, bir taşıyıcı yüzey üzerindeki ince tabakada gerçekleşir.
- Kolon kromatografisinde sabit faz bir kolon içinde bulunur.
- Gaz veya sıvı kromatografisi adları, kullanılan hareketli fazın niteliğiyle ilişkilidir.[1][2]
İnce tabaka yönteminde lekelerin ilerleme mesafeleri çözücü cephesinin ilerlemesiyle karşılaştırılabilir. Elde edilen oran, ancak deney koşulları ve çözücü sistemi dikkate alınarak yorumlanır.[2]
SONUÇLARIN YORUMLANMASI
Cihazlı ölçümlerde toplam alıkonma süresi, örneğin sisteme verilmesi ile ilgili bileşenin sinyal tepesinin görülmesi arasındaki süredir.[3]
Kromatografi, karışımların ayrılmasına ve reaksiyonların izlenmesine yardımcı olur. Bununla birlikte benzer özellikteki maddeler yeterince ayrılamayabilir. Tek bir leke veya sinyal, her koşulda örneğin tek maddeden oluştuğunu kanıtlamaz; yöntemin ayırma gücü ve gözlenebilirlik sınırları hesaba katılır.[2]