Kuasar, bir gökadanın merkezindeki süper kütleli kara deliğin çevresine madde toplanmasıyla ortaya çıkan çok parlak etkin çekirdektir. Işıması kimi zaman bulunduğu gökadanın yıldızlarından gelen toplam ışığı aşabilir. İlk gözlemlerde yıldız benzeri küçük görüntüler vermeleri ve bazı örneklerin radyo dalgaları yayması, yıldızımsı radyo kaynağı anlamına gelen tarihsel adlandırmaya yol açmıştır.[1]
ENERJİNİN KAYNAĞI
Gözlenen ışık, kara deliğin olay ufkunun içinden çıkmaz. Kara deliğin çevresinde birikim diski oluşturan gaz, içeriye doğru ilerlerken ısınır ve ışınım yayar. Bu nedenle bir kara deliğin varlığı tek başına kuasar oluşması için yeterli değildir; çevredeki maddenin etkin biçimde besleme yapması gerekir. Bazı etkin çekirdeklerde güçlü manyetik alanlarla ilişkili, iki yöne uzanan madde jetleri de gözlenir.[1][2]
GÖKADALARLA İLİŞKİSİ
Kuasarlar etkin gökada çekirdekleri olarak adlandırılan daha geniş sınıfın parlak örnekleridir. Gökada merkezinin yoğun ışığı, onu çevreleyen daha sönük yıldızların incelenmesini zorlaştırabilir. Hubble gözlemleri kuasarların sarmal ve eliptik gökadalarda, çarpışan sistemlerde ve belirgin biçimde bozulmamış görünen gökadalarda bulunabildiğini göstermiştir. Dolayısıyla her kuasar aynı gökada görünümüyle özdeşleştirilemez.[1]
Merkezden çıkan rüzgârlar ve jetler, çevredeki gazı ısıtarak veya yerinden uzaklaştırarak yıldız oluşumunu etkileyebilir. Bu etkileşim, süper kütleli kara delik ile ev sahibi gökadanın gelişiminin neden birlikte araştırıldığını açıklar. Gözlemciler çekirdekteki süreçleri anlamak için görünür ışığın yanı sıra radyo, kızılötesi ve X ışını verilerini de değerlendirir.[2]
UZAK EVRENİN İNCELENMESİ
Çok uzaktaki kuasarların ışığı Dünya'ya uzun zamanda ulaştığından, bu nesneler evrenin geçmiş dönemlerine ilişkin bilgi taşır. Evrenin genişlemesi ışığın dalga boyunu uzatarak kırmızıya kaymaya neden olur. Kızılötesi gözlemler, başlangıçta daha kısa dalga boylarında yayılan bu ışığın incelenmesine imkân verir. Kuasar araştırmaları, erken gökadalar ile kara deliklerin büyüme süreçlerini karşılaştırmak için önemli bir gözlem alanıdır.[2]