Dilbilim

Laforizma

Ansiklopedia · Kaynaklara dayalı özgün derleme

Yazı boyutu ve okuma düzeni
Yazı boyutu
Satır genişliği
Metin hizası
Genel bakış

Laforizma, mizah yazarı Cihan Demirci’nin aforizma sözcüğünden türettiğini ve kendi kısa, mizahi sözleri için kullandığını belirttiği bir adlandırmadır. Demirci’nin 2007’de Can Ataklı’ya gönderdiği açıklamaya göre sözcüğü, “aforizma”ya “L” harfi ekleyerek oluşturmuştur; yazıda laforizmalarını gazete ve mizah dergilerinde yayımladığını, bunları kitaplarda da topladığını söyler [1]. Bu kaynaklar, terimin Demirci ile ilişkisini destekler; ancak onu edebiyatın genel kabul görmüş, bağımsız bir türü olarak tanımlamaya yetmez.

Biçim ve mizah

Demirci’nin blogu laforizmaları kısa ve özlü, espri niteliği taşıyan sözler olarak sunar; yazar, sözcüğü kendi ürettiği terimlerden biri olarak anar [2]. Bu çerçevede laforizma, aforizmanın yoğun ve akılda kalıcı ifade biçimini mizah, ironi ya da söz oyunuyla birleştiren bir kullanım olarak açıklanabilir. Bununla birlikte her kısa şaka veya özlü cümle laforizma sayılmaz: eldeki kaynaklarda terim özellikle Demirci’nin yazıları ve örnekleriyle bağlantılıdır.

Kullanım ve kapsam

Gazete Vatan’daki yazı, Demirci’nin kendi açıklamasını ve onun üslubuyla gönderdiği laforizma örneklerini aktarır [1]. Blog da terimin yazarın üretimiyle bağlantısını anlatan birincil kaynaktır [2]. Bu iki kaynak, sözcüğün nasıl ortaya çıktığına ilişkin Demirci’nin beyanını ve kullanımını belgelemeye yarar; Türkçedeki daha geniş dolaşımını veya bağımsız bir edebî sınıflandırma olarak kabul edildiğini kanıtlamaz. Bu nedenle laforizma, burada genel bir edebiyat teriminden ziyade belirli bir mizah yazarının kısa, özlü ve esprili sözleri için kullandığı ad olarak ele alınmalıdır. Aforizmaya benzemesi, geleneksel atasözleriyle aynı türden olduğu anlamına gelmez; atasözleri genellikle anonimleşip kuşaktan kuşağa aktarılırken bu örnekler belirli bir yazara atfedilir.