Manyetik Kuzey Kutbu, Dünya'nın kuzeyindeki manyetik alanın yer yüzeyine dik biçimde aşağı yöneldiği bölgeyi tanımlayan kutuptur. Dünya'nın dönme ekseninin yüzeyle kesiştiği coğrafi Kuzey Kutbu ile aynı değildir. Konumu zaman içinde değişir; bu nedenle sabit bir kara parçası veya değişmez bir koordinat olarak düşünülemez.[1][2]
MANYETİK ALAN VE PUSULA
Dünya'nın manyetik alanı, sıvı dış çekirdekteki elektrik akımlarıyla ilişkilidir. Pusula iğnesi bulunduğu yerdeki alanın yönüne uyum sağlar. Bu yön çoğunlukla gerçek kuzeyden farklıdır; ayrıca iğne her noktada doğrudan Manyetik Kuzey Kutbu'na çizilen doğrultuyu göstermez. Manyetik sapma, yerel manyetik kuzey ile coğrafi kuzey arasındaki açıyı ifade eder ve yön bulmada bu ayrım önem taşır.[1]
KUTBUN HAREKETİ
Manyetik kutupların yer değiştirdiği uzun süredir bilinmektedir. James Clark Ross, 1831'de kuzey manyetik kutbunun konumunu Kanada'nın kuzeyinde belirledi. Sonraki ölçüm seferleri ve manyetik alan modelleri, hareketin izlenmesini sağladı. Kutup konumunda kısa süreli değişimler de görülür; dolayısıyla belirli bir yıl için verilen model koordinatı, bütün zamanlar için geçerli bir nokta değildir.[2]
JEOMANYETİK KUTUP AYRIMI
Jeomanyetik kuzey kutbu, Dünya'nın alanını merkezde bulunan basitleştirilmiş bir manyetik dipolle temsil eden modelden hesaplanır. Bu modelin kuzey ve güney kutupları birbirinin tam karşısındadır. Gerçek alanda dik yönelimin bulunduğu manyetik kutupların ise karşılıklı iki uç oluşturması gerekmez. Manyetik ölçümler, haritacılık ve kutup araştırmaları, kullanılan kutup tanımını açıkça belirtmeyi gerektirir.[2]