Marshall Planı, İkinci Dünya Savaşı sonrasında Avrupa ekonomilerinin yeniden kurulmasını desteklemek amacıyla ABD tarafından yürütülen yardım programıdır. Adını, 5 Haziran 1947’de Harvard Üniversitesindeki konuşmasında Avrupa’nın toparlanmasına yardım öneren Dışişleri Bakanı George C. Marshall’dan alır. Programın yasal çerçevesi, Başkan Harry S. Truman’ın 3 Nisan 1948’de imzaladığı ekonomik iş birliği düzenlemesiyle oluşturulmuştur. [1]
EKONOMİK YAPISI
Savaşın ardından Avrupa’da üretim, altyapı ve ticaret ağır zarar görmüş, temel ihtiyaçların karşılanmasında güçlükler yaşanmıştı. Marshall, Avrupa ülkelerinin ortak bir yeniden yapılanma planı hazırlamasını ve ABD’nin buna ekonomik destek vermesini önermiştir. Kongre sonraki dört yıl içinde Avrupa’nın toparlanması için 13,3 milyar dolar ayırmıştır. Yardım, yeniden inşa için gereken sermaye ve malzemelerin sağlanmasına katkıda bulunmuştur. [1]
DIŞ POLİTİKADAKİ YERİ
Programın ekonomik amaçları, savaş sonrası güç dengelerinden ayrı değildir. Batı Avrupa’da siyasi istikrarı desteklemek ve Sovyet nüfuzunun genişlemesini sınırlamak ABD’nin başlıca kaygıları arasındaydı. Plan aynı zamanda Amerikan ürünleri için pazarların ve ticaret ortaklıklarının güçlenmesini desteklemiştir. Bu nedenle Marshall Planı hem yeniden yapılanma yardımı hem de Soğuk Savaş dış politikasının bir aracı olarak değerlendirilir. [1]