Mayoz, kromozom takım sayısını azaltan ve eşeyli üreme döngüsünde görev yapan özel bir hücre bölünmesi sürecidir. Bir DNA eşlenmesini iki ardışık bölünme izler. Böylece diploit başlangıç hücresinden haploit genetik ürünler oluşur. [1]
İKİ AŞAMALI BÖLÜNME
Mayoz I sırasında homolog kromozomlar birbirinden ayrılır. Mayoz II sırasında ise kardeş kromatitler ayrılır. İki bölünme arasında DNA yeniden eşlenmez. Bu düzen, kromozom takım sayısının azaltılmasını sağlar. [1]
- Homolog kromozomlar, aynı genlerin karşılık gelen bölgelerini taşır.
- Kardeş kromatitler, DNA eşlenmesiyle oluşan kopyalardır.
- Homologların ayrılması ile kardeş kromatitlerin ayrılması farklı olaylardır. [1]
GENETİK ÇEŞİTLİLİK
Mayoz I sırasında homolog kromozomlar arasında parça değişimi gerçekleşebilir. Ayrıca homolog çiftlerin farklı yönelimlerle ayrılması, genetik bileşimleri çeşitlendirir. Bu süreçler, oluşan hücrelerin birbirinin basit kopyaları olmamasına katkıda bulunur. [1]
ÜREMEYLE İLİŞKİSİ
İnsanda mayoz, 23 kromozom taşıyan üreme hücrelerinin oluşumuyla ilişkilidir. Döllenme sırasında anne ve babadan gelen kromozom takımları birleşir. [2]
Mayozun dört haploit ürün oluşturması, her durumda dört işlevsel üreme hücresi oluştuğu anlamına gelmez. Örneğin yumurta oluşumunda hücresel ürünler eşit büyüklükte ve aynı işlevde değildir. Bitkilerde ise mayoz doğrudan gametleri değil, sporları oluşturabilir. [1]