Meclis-i Mebûsan, Osmanlı Devleti'nde 1876 Kānûn-ı Esâsîsi ile oluşturulan Meclis-i Umûmî'nin seçimle belirlenen kanadıydı. Diğer kanat, üyelerini padişahın atadığı Meclis-i A‘yân'dı. Mebuslar yalnız seçildikleri yerin değil, bütün Osmanlı toplumunun temsilcileri sayılıyordu. Meclisin görevleri, kanunların ve bütçenin görüşülmesini kapsıyor; yetkilerinin sınırı anayasal düzenlemelerle değişiyordu.[1]
İLK MEŞRUTİYET DÖNEMİ
İlk toplantılar 1877'de yapıldı. Seçim düzeni dolaylı temsil üzerine kuruluydu; yaş, cinsiyet ve başka koşullar oy verme hakkını sınırlandırıyordu. Bu nedenle seçimler bugünkü genel oy ilkesiyle özdeş değildi. II. Abdülhamid, Şubat 1878'de meclisin çalışmalarını süresiz erteledi. Anayasa resmen kaldırılmasa da parlamentolu yönetim uzun süre işlemedi.[1]
1908 SONRASI YETKİLER
Meşrutiyetin yeniden yürürlüğe konulmasının ardından Meclis-i Mebûsan, 17 Aralık 1908'de açıldı. 1909 anayasa değişiklikleri, hükûmetin meclise karşı sorumluluğunu ve güven ilişkisini güçlendirdi. Mebusların kanun teklifi verebilme olanakları genişledi. Yasama süreci yine iki meclisin görüşmesini ve padişahın onayını içeriyordu. 1908'i, 1912, 1914 ve 1919 seçimleri izledi.[1]
SON OSMANLI MECLİSİ
Son Meclis-i Mebûsan, 12 Ocak 1920'de İstanbul'da toplandı ve Misâk-ı Millî'yi kabul etti. İstanbul'un 16 Mart'ta işgali sırasında bazı mebuslar tutuklandı; çalışmalar sürdürülemedi. Padişah, meclisi 11 Nisan 1920'de feshetti. Üyelerden bir bölümü Ankara'ya geçerek 23 Nisan'da açılan Türkiye Büyük Millet Meclisine katıldı.[1]