Mimari plan, bir yapının veya yapı alanının yerleşimini ve yönelimini gösteren çizim türüdür. Genellikle üstten görünüşle, yapının tavanı görünmezmiş gibi mekânların düzenini aktarır. Planlar, yapı tasarımında mekânsal kararları incelemeye ve bu kararları başkalarına anlatmaya yarar. “Plan” sözcüğü kimi bağlamlarda çizimi, kimi bağlamlarda ise çizimde gösterilen mekânsal düzeni ifade eder. [1]
Türleri ve gösterdikleri
Kat planı, bir kattaki odalar, duvarlar, geçişler ve girişlerin yerleşimini gösterir. Bir binanın farklı katları için ayrı planlar hazırlanabilir. Vaziyet planı ise yapıyı parseli ve çevresindeki alanlarla ilişkisi içinde ele alır; birden fazla yapının konumunu ve aralarındaki mesafeyi de gösterebilir. Dolayısıyla her plan yalnızca iç mekânı anlatmaz. RIBA’nın eğitim materyalinde plan, kesit ve görünüş, yapıyı farklı biçimlerde gösteren ayrı çizim türleri olarak tanıtılır. [1][2]
Tasarım ve iletişim
Plan çizimi, mekânların işlevlere göre dağılımını ve aralarındaki bağlantıları karşılaştırmaya yardımcı olur. Tasarım sürecinde olası düzenlemeleri geliştirmek için kullanılabildiği gibi, önerilen bir yapının anlaşılır biçimde sunulmasına da hizmet eder. Planlar çoğunlukla yatay düzlemdeki düzeni gösterdiğinden, yükseklik ve düşey ilişkiler hakkında tek başına sınırlı bilgi verir. Bu bilgiler için kesit ve görünüş gibi başka çizimlerden yararlanılır. RIBA kaynağında kesit, yapının içini kesilerek gösteren çizim; görünüş ise dış cephenin görünümünü aktaran çizim olarak örneklenmiştir. [2]
Çizimlerin amacı ve kapsamı değişse de, planın temel özelliği mekânsal yerleşimi ve yönelimi görünür kılmasıdır. MoMA’nın açıklamasında da planların oda, koridor ve girişleri, ayrıca bir projedeki yapıların birbirine göre konumunu göstermesi bu yönüyle belirtilir. [1]