Nadas, ekilebilir tarım arazisinin bir veya daha fazla yetiştirme mevsimi boyunca ekilmeden bırakılmasıdır. FAO’nun AGROVOC terim veri tabanında nadas, ekili arazinin bir ya da daha fazla yetiştirme mevsiminde tohumlanmaması olarak tanımlanır; genellikle boş bırakılma süresi beş yıldan kısadır [1]. Nadas, tarımsal kullanım dışına çıkmış veya terk edilmiş araziyle aynı anlama gelmez.
Uygulama biçimleri ve amaçları
Nadas alanı çıplak bırakılabilir, kendiliğinden gelişen bitki örtüsüne sahip olabilir ya da yeşil gübre amacıyla ekilmiş bitkilerle örtülebilir. Eurostat’ın istatistiksel tanımında, ürün yılı boyunca hasat edilmeyen ve normal olarak toparlanması için bırakılan ekilebilir arazi nadas sayılır; bu sınıflama çıplak alanı, doğal bitki örtüsünü ve yeşil nadası kapsar [2].
Yağışın sınırlı olduğu yerlerde nadas, sonraki ürün için toprakta su biriktirmeye yönelik bir uygulama olabilir. Bazı sistemlerde arazi, toprak verimliliğinin yeniden kazanılması amacıyla üretimden geçici olarak çıkarılır [3]. Ancak nadasın yönetimi, iklime, toprağa ve üretim sistemine bağlıdır; her yerde aynı biçimde uygulanmaz.
Toprak üzerindeki etkiler
Nadasın etkisi, arazinin nasıl yönetildiğine göre değişebilir. Bitki örtüsüyle bırakılan nadas ile çıplak nadas aynı koşulları yaratmaz. FAO, çıplak toprağın örtüsüz kalmasının yağış başladığında erozyon ve yüzey akışı riskini artırabileceğine dikkat çeker [3]. Bitkili nadas da su tüketebilir; bu nedenle araziyi ekmeksizin bırakmanın sonuçları yerel koşullar dikkate alınarak değerlendirilmelidir [3].
Üretim yapılmayan dönemde ürün hasadı gerçekleşmez; buna karşılık nadas, ekim nöbeti ya da tarımsal arazi yönetiminin bir parçası olabilir. Resmî istatistiklerde hangi alanların nadas sayılacağı, kullanılan tanıma ve sınıflandırma ölçütlerine göre belirlenir [1][2].