Nakış, kumaş veya deri gibi bir zeminin iğne ve iplikle işlenerek süslenmesi ya da desenlendirilmesidir. Elle yapılan nakışta dikişler çizgiler, dolgular ve dokulu yüzeyler oluşturabilir; makineyle işleme de günümüzde kullanılan yöntemler arasındadır. Teknikler, malzemeler ve adlandırmalar kültürler arasında değiştiği için nakış tek bir dikiş türüyle veya üslupla tanımlanamaz [1].
Teknikler ve malzemeler
Victoria and Albert Müzesi, el nakışını sayılabilir iplik, serbest işleme ve beyaz işleme gibi geniş türlerle açıklar; bunlar arasında farklı dikişler ve uygulamalar bulunur [1]. Sayılabilir iplik tekniklerinde desen, kumaşın dokuma iplikleri veya bölümleri sayılarak kurulur. Serbest işlemede ise dikişler kumaşın iplik düzenine bağlı kalmadan biçimlenebilir. Bu ayrımlar, bütün ülkelerde aynı terimlerin kullanıldığı evrensel bir sınıflandırma anlamına gelmez [1]. İpek, yün ve pamuk iplikleri; metal iplikler ve boncuklar gibi süslemeler de farklı geleneklerde kullanılabilir [1][2].
Kullanım ve tarihî bağlam
Nakış, giysilerde ve ev tekstillerinde bezeme amacıyla kullanılmasının yanı sıra toplumsal ve dinsel nesnelerde de yer bulmuştur. Bu işlevler dönem, bölge ve kullanıcıya göre değişir; tek bir Avrupa örneğinden bütün dünya tarihine genelleme yapılamaz. Metropolitan Sanat Müzesi’nin 1600–1800 Avrupa tekstil üretimi üzerine yazısı, bu dönemde profesyonel nakışçıların ve amatörlerin çalıştığını; kilise, soylu haneler ve ev içi üretimin önemli bağlamlar arasında olduğunu aktarır [2]. Bu kapsam, Avrupa’daki belirli bir tarihsel dönemi anlatır; nakışın her yerde aynı biçimde üretildiğini göstermez.
Müzelerde korunan örnekler, tekniklerin ve biçimlerin çeşitliliğini incelemeye imkân verir. Nakış böylece hem tekstil zanaatı hem de giyim ve ev eşyalarının süslenmesinde kullanılan bir ifade biçimi olarak ele alınabilir [1][2].