Norbert Wiener (1894–1964), olasılık kuramı, iletişim ve kontrol üzerine çalışmalarıyla tanınan Amerikalı matematikçidir. Tufts'ta matematik öğrenimi gördü ve Harvard Üniversitesinden doktora aldı. 1919'da Massachusetts Teknoloji Enstitüsüne katıldı; uzun yıllar burada araştırma ve öğretim faaliyetlerini sürdürdü. Sibernetiğin gelişmesindeki rolüyle de tanınır.[1][2]
OLASILIK VE RASTLANTISAL SÜREÇLER
Wiener, 1920'lerde Brown hareketinin matematiksel olarak incelenmesiyle ilgilendi. Bir sıvı içinde küçük parçacıkların düzensiz hareketini, tek bir kesin yol öngörmek yerine olasılıklar üzerinden ele aldı. Bu yaklaşım, parçacığın belirli bir süre sonra bir bölgede bulunma olasılığının hesaplanmasına imkân veren bir matematiksel çerçeve geliştirdi.[1]
Bu tür rastlantısal süreç modelleri, haberleşmede sinyalleri bozan gürültünün ve başka değişken sistemlerin incelenmesinde de kullanılır. Wiener'in çalışmalarının önemi, aynı matematiksel araçların farklı fiziksel ve mühendislik problemlerine uygulanabilmesinde görülür. Sinyalin gürültüden ayrılması ile bir sistemin davranışının öngörülmesi, araştırmalarında birbirine bağlanan konulardı.[1]
SİBERNETİK VE BİLİMSEL İLİŞKİLERİ
1948'de yayımladığı Cybernetics, canlılarla makinelerde iletişim, geri besleme ve kontrol süreçlerini ortak ilkeler altında tartıştı. Geri besleme, bir sistemin çıktısına ilişkin bilginin sonraki davranışını etkilemesini ifade eder. Wiener, bu yaklaşımı mühendislerle yaşam bilimleri araştırmacılarının birlikte tartışabileceği bir alan olarak geliştirdi.[1]
Bilimsel ilişkileri Amerika Birleşik Devletleri ile sınırlı kalmadı. Japonya, Çin ve Hindistan'da dersler verdi; 1930'larda Pekin'deki Tsinghua Üniversitesinde çalıştı. Hindistan'daki araştırmacılarla yazıştı ve öğrencilere rehberlik etti. MIT arşivlerinde korunan mektupları ve fotoğrafları, matematik çalışmalarının yanı sıra uluslararası bilimsel alışverişe verdiği önemi de belgeler.[2]