Pantograf sözcüğü, farklı işlevlerdeki eklemli düzenekler için kullanılır. Çizim pantografı, bir şeklin biçimini koruyarak büyütülmesini, küçültülmesini veya kopyalanmasını sağlar. Demiryolu pantografı ise elektrikli araçlarda üstteki temas hattından akım toplayan bir akım alıcısıdır. Bu iki düzenek aynı adla anılsa da görevleri aynı değildir. Smithsonian Institution, çizim aracının Christoph Scheiner tarafından 1603’te tasarlandığını ve 1631’de yayımlanan eserinde anlatıldığını belirtir. [1][3]
Çizim aracı
Klasik çizim pantografında kollar ve mafsallar, hareketi orantılı biçimde aktaran bir bağlantı oluşturur. Kullanıcı uçlardan biriyle örneğin bir çizginin çevresini izlerken, diğer uca tutturulan kalem küçültülmüş ya da büyütülmüş bir kopya çizer. Kopyanın ölçeği, sabit dönme noktası ile izleyici ve kalemin konumlarına bağlıdır. Museo Galileo’nun pantograf açıklaması, kalem ile izleyicinin dönme noktasına göre yerlerinin değiştirilmesinin büyütme, küçültme ve aynı ölçekte kopyalama sağladığını açıklar. [2]
Smithsonian kaydı, çizim pantografı ilkesinin baskı ve tekstil tasarımı gibi uygulamalarda kullanıldığını da bildirir. Bu araç, bir nesnenin fiziksel ölçüsünü değiştirmez; çizim veya tasarımın orantılı bir kopyasını üretir. Bu yüzden onu yalnızca “kopyalama makinesi” diye tanımlamak yerine, mafsallı bağlantıların hareketi belirli bir ölçekte aktardığını belirtmek daha açıklayıcıdır. [1]
Demiryolu kullanımı
Tren pantografı, araç tavanına yerleştirilen ve eklemli kollarla temas başlığını havai hatta bastıran bir akım toplama düzeneğidir. California High-Speed Rail proje sözlüğü, pantografı elektrikli raylı araçlardaki yaylı, mafsallı akım toplayıcı olarak tanımlar. Smithsonian da trenlerde pantograf biçimli düzeneklerin kullanıldığını kaydeder. Demiryolu pantografı çizim kopyalamaz; elektrikli aracın hareket ederken havai hattan enerji almasına yardımcı olur. [1][3]