Para arzı, bir ekonomide belirli bir anda dolaşımda bulunan ve para niteliği taşıyan varlıkların toplamını ifade eder. Yalnızca banknot ve madeni paralardan oluşmaz; ödeme yapmada kullanılabilen banka mevduatları da bu ölçümlere katılır. Hangi varlıkların sayılacağı, kullanılan parasal büyüklüğün tanımına bağlıdır. Bu nedenle para arzı tek ve değişmez bir sayı yerine farklı kapsamlarla izlenir.[1][2]
PARASAL BÜYÜKLÜKLER
Avrupa Merkez Bankasının sınıflandırmasında M1, dolaşımdaki nakdi ve gecelik mevduatı kapsayan dar ölçüdür. M2, M1'e belirli vadeli ve ihbarlı mevduatları ekler. M3 ise bunlara repo işlemleri, para piyasası fonu payları ve belirli kısa vadeli borçlanma araçlarını da dahil eder. Bu sıralama, varlıkların ödeme aracı olarak kullanılma veya nakde dönüştürülme kolaylığını temel alır.[1]
Buradaki ayrıntılar avro bölgesinin tanımlarına aittir. Bir para arzı verisini yorumlarken coğrafi kapsamı, içerdiği araçları ve ölçüm tarihini birlikte belirtmek gerekir. Farklı tanımlara dayanan büyüklükler aynı şeyi ölçüyormuş gibi karşılaştırılamaz.[1]
PARANIN OLUŞUMU
Merkez bankası parası ile ticari banka parası farklıdır. Merkez bankası banknot çıkarır ve bankaların merkez bankasında tuttuğu rezervleri oluşturur. Ticari bankalar ise kredi verirken müşterinin hesabında mevduat yaratabilir; kredi geri ödendiğinde bu şekilde oluşan para azalır.[2]
Bu ayrım, para arzındaki değişimin yalnızca fiziksel para basılmasına bağlanamayacağını gösterir. Bankacılık işlemleri ve halkın farklı para biçimlerini kullanması da para stokunun bileşimini etkiler. Parasal büyüklükler, para politikasında ekonominin finansal koşullarını izlemek için kullanılan göstergelerdendir.[1][2]