Program yapımcısı, özellikle radyo ve televizyon yayıncılığında bir programın geliştirilmesi ve üretim sürecinin koordinasyonunda görev alan kişidir. İşin kapsamı, yapımın türüne, ekip yapısına ve yayın kuruluşuna göre değişebilir. Türkiye Mesleki Yeterlilik Kurumunun (MYK) standardı, “Program Yapımcısı (Televizyon ve Radyo)” mesleğini Seviye 6 olarak tanımlar ve yapım öncesi, uygulama ve yapım sonrası süreçleri kapsar [1].
Görev ve üretim süreci
MYK standardında yapımcıya pazar ve hedef kitle araştırmalarını değerlendirme, program fikrini geliştirme, kaynakları planlama ve bütçeyi hazırlama gibi sorumluluklar verilir. Program türüne göre içerik, yayın koşulları ve ekip gereksinimleri de planlamaya katılır [1]. Yapım süreci ilerledikçe ekiplerin, takvimin ve bütçenin eşgüdümü önem kazanır. Televizyon ve radyo programlarında uygulama ile yapım sonrası işler farklı teknik süreçler içerebilir; dolayısıyla yapımcının katkısı tek bir çekim veya kayıt aşamasıyla sınırlı değildir [1].
Yapımcı ve diğer roller
Yapımcı ile yönetmenin görevleri bağlantılı olsa da her zaman aynı değildir. Royal Television Society’nin drama yapımcılığı tanımında yapımcı, projenin pratik ve ticari yönlerini ve üretim kaynaklarının düzenlenmesini üstlenirken, yönetmen ile ekibin yaratıcı çalışmasına alan açan kişi olarak anlatılır [2]. Kurum ve yapım türüne göre sorumlulukların paylaşımı değişebilir; küçük ekiplerde görevler örtüşebilir. Bu nedenle yapımcı ile yönetmen arasındaki ayrımı her projeye değişmez bir kural gibi uygulamak doğru olmaz.
MYK standardında yapımcılık; fikir ve kaynak planlamasının yanı sıra bütçe, uygulama, yayın hazırlığı ve yapım sonrası süreçleri de içerir [1]. Belge ayrıca hedef izleyici veya dinleyici kitlesi, ekip koordinasyonu ve yayıncılık koşullarına ilişkin işleri belirtir. Standart, Türkiye’de televizyon ve radyo program yapımcılığına odaklanır; bütün ülkelerde veya tüm görsel-işitsel üretimlerde geçerli tek bir iş tanımı olarak okunmamalıdır [1].