Proteinler, amino asitlerden oluşan ve canlılarda çok çeşitli görevler üstlenen biyolojik moleküllerdir. Hücrelerin yapısına katılır, maddelerin taşınmasına aracılık eder ve biyokimyasal süreçlerin düzenlenmesinde görev alırlar. Enzimlerin büyük bölümünü de proteinler oluşturur. [1]
YAPI VE İŞLEV
Bir proteinin amino asit dizisi, zincirin nasıl katlanabileceğini ve hangi etkileşimleri kurabileceğini etkiler. İşlev, yalnızca zincirin uzunluğuna bağlı değildir; molekülün üç boyutlu düzeni de belirleyicidir. [1][2]
- Birincil yapı, amino asitlerin sırasını belirtir.
- İkincil yapı, zincirdeki yerel düzenlenmeleri kapsar.
- Üçüncül yapı, bir zincirin genel üç boyutlu biçimidir.
- Dördüncül yapı, birden fazla protein alt biriminin birleşmesiyle oluşur. Her protein bu düzeyi taşımaz. [2]
BİYOLOJİK GÖREVLER
Proteinler, aynı temel yapı birimlerinden oluşmalarına rağmen farklı dizilim ve biçimlerle farklı işlevler kazanabilir. Bazıları hücre ve dokulara yapısal destek verirken bazıları kimyasal tepkimeleri hızlandırır veya hücresel faaliyetlerin kontrolüne katılır. [1]
Bu nedenle proteinleri yalnızca besinlerde bulunan bir madde grubu olarak görmek yetersizdir. Protein kavramı, hücrenin hem fiziksel yapısını hem de işleyen biyokimyasal süreçlerini açıklayan temel bir molekül sınıfını ifade eder. [1]