Rumi takvim, Osmanlı Devleti'nde özellikle mali işlemlerde kullanılan, yıl uzunluğunu güneş döngüsüne bağlayan tarih düzenidir. Tarihsel biçiminde yılbaşı mart ayıdır. Hicrî-kamerî takvimle birlikte kullanıldığı için Osmanlı belgelerinde aynı olayın farklı takvimlerle tarihlendirilmiş örnekleriyle karşılaşılabilir.[1][3]
MALİ VE RESMÎ KULLANIM
Devletin gelir ve giderlerinin düzenlenmesinde mevsimlerle bağlantılı bir mali yıl önem taşıyordu. Ay yılı ile güneş yılı arasındaki süre farkı, mali hesapların uyarlanmasını gerektiriyordu. Osmanlı mali bürokrasisindeki düzenlemeler sonucunda mart başlangıçlı güneş yılı kullanımı gelişti. Jülyen esaslı bu düzen 1840'ta resmî işlemlerde de kullanılmaya başladı; o yıl Rumi 1256 olarak numaralandırıldı.[2]
Rumi tarihlerde yıl sayısı ile ay ve gün düzeni birlikte değerlendirilmelidir. Örneğin bir kayıtta bulunan dört basamaklı yılın hicrî yıllara benzemesi, kaydın mutlaka Ay takvimine göre tutulduğu anlamına gelmez. Bu ayrım, belge tarihinin başka takvimlere aktarılmasında önemlidir.[2]
1917 VE 1926 DÜZENLEMELERİ
1917'de yapılan değişiklikte, yılların sayımında kullanılan başlangıç korunurken gün ve ay düzeni Batı takvimine uyarlandı. Rumi 15 Şubat 1332'yi 1 Mart 1333 izledi; böylece on üç günlük fark giderildi. 1918'den itibaren takvim yılının başlangıcı 1 Ocak oldu ve miladî takvimle ay-gün farkı kalmadı.[2][3]
26 Aralık 1925 tarihli 698 sayılı kanun, resmî tarih başlangıcını uluslararası miladî esasla değiştirdi. Rumi 31 Aralık 1341'i 1 Ocak 1926 izledi. Kanun, hicrî-kamerî takvimin özel durumlarda kullanımını ayrıca korudu. Bu aşamalı değişimler nedeniyle bütün Rumi tarihlere tek bir sabit gün farkı uygulamak doğru değildir; dönüşümde kaydın hangi döneme ait olduğu belirlenmelidir.[2][4]