Ryōji Noyori, 1938 doğumlu Japon kimyacıdır. Kyoto Üniversitesinde mühendislik alanındaki yüksek lisans eğitimini tamamladı; 1972'de Nagoya Üniversitesinde profesör oldu. Özellikle kiral katalizörlerle yürütülen asimetrik hidrojenleme tepkimeleri üzerinde çalıştı. Bu araştırmaları nedeniyle 2001 Nobel Kimya Ödülü'nü William S. Knowles ve K. Barry Sharpless ile paylaştı. Çalışmaları, laboratuvar ölçeğindeki seçici tepkimelerin endüstriyel sentezde kullanılabilmesine katkı sağladı. [1][2]
ASİMETRİK KATALİZ
Birçok organik molekül, birbirinin ayna görüntüsü olan iki biçimde bulunabilir; bu biçimler canlı sistemlerde farklı etkiler gösterebilir. Noyori, BINAP adlı kiral ligandı içeren geçiş metali kompleksleriyle bu biçimlerden birinin seçici olarak üretilmesini sağlayan yöntemler geliştirdi. Olefinlerin ve ketonların asimetrik hidrojenlenmesi ile hidrojen aktarımı tepkimeleri başlıca çalışma konularıydı. Yöntemleri mentol, antibiyotikler ve başka biyolojik etkin maddelerin sentezinde uygulama alanı buldu. [2]