Doğa

Süper yanardağ

Ansiklopedia · Kaynaklara dayalı özgün derleme

Yazı boyutu ve okuma düzeni
Yazı boyutu
Satır genişliği
Metin hizası
Genel bakış

Süper yanardağ, geçmişinde son derece büyük bir patlama bulunan volkanik merkezler için kullanılan bir terimdir. Genellikle Volkanik Patlama İndeksi'nin en yüksek basamağı olan VEI 8 ile ilişkilendirilir. Böyle bir patlamada dışarı atılan malzemenin hacmi bin kilometreküpü aşar. Tanım, yanardağın yüksekliğinden çok patlamanın büyüklüğüyle ilgilidir.[1]

PATLAMALARIN ÖLÇEĞİ

Volkanik Patlama İndeksi, püsküren malzemenin hacmi ve patlama sütununun yüksekliği gibi özelliklerden yararlanır. Çok eski patlamalarda büyüklük, korunmuş volkanik birikintiler üzerinden araştırılır. Süper yanardağ olarak anılan bir merkez, yalnız dev patlamalar üretmez. Aynı volkanik sistemin geçmişinde daha küçük patlamalar ve lav akıntıları da bulunabilir.[1]

KALDERALAR VE ÖRNEKLER

Büyük miktarda magma boşaldığında, üzerindeki kaya kütlesi aşağı çökerek kaldera adı verilen geniş bir çöküntü oluşturabilir. Bu nedenle bazı büyük volkanik sistemler, tek bir yüksek koni yerine geniş bir çöküntü alanıyla tanınır. ABD'deki Yellowstone, Endonezya'daki Toba ve Yeni Zelanda'daki Taupo, çok büyük patlamalarla ilişkilendirilen örnekler arasındadır.[1]

İZLEME VE ZAMANLAMA

Volkanik sistemler depremler, zemindeki biçim değişimleri ve sıcaklık gibi göstergelerle izlenir. Geçmiş patlamalar arasındaki süreler, gelecekteki patlamaların kesin bir takvime uyacağını göstermez. Küçük depremler veya yüzey hareketleri de tek başına dev bir patlamanın yaklaştığı anlamına gelmez. Gözlemler, sistemin olağan davranışı ve birlikte değişen başka göstergelerle değerlendirilir.[1]