Serbest plan, yapının taşıyıcı iskeletinin iç bölme duvarlarından ayrılması sayesinde mekânların taşıyıcı duvar zorunluluğu olmadan düzenlenebildiği mimari planlama ilkesidir. Yükleri kolonlar taşıdığı için duvarlar gereksinime göre farklı konumlara yerleştirilebilir.[1] Bu yaklaşım, modern mimarlıkta esnek iç mekân ve açık dolaşım düzenleri kurmayı kolaylaştırmıştır.
MODERN MİMARLIKTAKİ YERİ
Le Corbusier ve Pierre Jeanneret'nin “yeni mimarlığın beş noktası” içinde serbest plan; pilotiler, serbest cephe, yatay pencereler ve çatı bahçesiyle birlikte tanımlandı. MoMA'nın İsviçre Pavyonu kaydı, kolonların dış duvarlardan ayrılmasının iç mekânı esnek kıldığını açıklar.[2] Serbest plan, duvarsız bir bina anlamına gelmez; taşıyıcı olmayan bölmeler yine mahremiyet, akustik veya işlev için kullanılabilir. İlkenin uygulanması, yapısal açıklıklar, tesisat güzergâhları, yangın güvenliği ve kullanım ihtiyaçlarıyla birlikte değerlendirilir.