Stroop etkisi, bir sözcüğün anlamıyla yazıldığı renk uyuşmadığında, yazı rengini adlandırmanın güçleşmesiyle gösterilen bilişsel girişim olgusudur. Örneğin yeşil renkte yazılmış “kırmızı” sözcüğüne bakarken yalnızca yeşil demek, sözcüğü okumaktan farklı bir dikkat gerektirir. Olgu adını, John Ridley Stroop'un 1935'te yayımladığı deneysel çalışmadan alır.[1]
DENEYSEL DÜZEN
Klasik görevde katılımcıdan, yazının anlamını söylemek yerine mürekkebin rengini adlandırması istenir. Stroop'un çalışmasında farklı renklerde yazılmış renk adları, siyah yazılmış sözcükler ve renkli şekiller karşılaştırılmıştır. Böylece sözcük okuma ile renk adlandırmanın birbirini ne ölçüde etkilediği ayrı görevler üzerinden incelenmiştir.[1]
Özgün deneylerde, uyuşmayan sözcüklerin varlığı renkleri adlandırma süresini belirgin biçimde artırmıştır. Buna karşılık uyuşmayan renklerin sözcükleri okuma üzerindeki etkisi aynı büyüklükte bulunmamıştır. Bu asimetri, iki bilginin aynı anda sunulmasının her görevde aynı sonucu yaratmadığını gösterir. Görevin yönergesi ve karşılaştırma koşulu, ölçülen etkinin yorumunda önemlidir.[1]
DİKKAT VE İŞLEME
Stroop etkisi, hedeflenen bilgiye yanıt verirken başka bir bilgi kaynağının nasıl araya girebildiğini incelemek için kullanılır. Yaygın açıklamalardan biri, sözcüklerin okunmasının renklerin adlandırılmasından daha hızlı işlemesidir. Bir başka açıklama, renk adlandırmanın daha fazla seçici dikkat gerektirdiğini vurgular. Bu yaklaşımlar, görevdeki güçlüğü yalnızca renklerin görülmesiyle açıklamanın yetersizliğine işaret eder.[2]
Görevin farklı biçimlerinde sözcüklerin yönü, sayısı veya başka özellikleri kullanılabilir. Aynı genel düzen, ilgili ve ilgisiz bilgilerin bir yanıt üzerinde yarışmasını görünür kılar. Stroop etkisinin bilimsel önemi, gündelik okumanın otomatikleşmiş yönleriyle dikkatin yönlendirilmesi arasındaki ilişkiyi deneysel olarak incelemeye elverişli olmasındadır.[2]