Tengri, eski Türk dilinde gök ve ilahî varlıkla ilişkili anlamlar taşıyan, Türk topluluklarının inanç tarihinde önemli yeri bulunan kelimedir. Sözcüğün kökeni konusunda kesin bir açıklama bulunmaz; farklı etimolojik öneriler ileri sürülmüştür. Orhon yazıtlarındaki kullanımları, gök, kutsallık ve üstün kudret kavramlarının ilişkisini incelemek için başlıca kaynaklardandır. Kâşgarlı Mahmud'un Dîvânü lugāti't-Türk'ünde de kelimenin dinî anlamları ve büyük görülen varlıklar için kullanımı hakkında bilgiler yer alır. [1]
İNANÇ VE TARİHSEL YORUM
Göktürk dönemi yazıtlarında kozmik düzen, toplumun kuruluşu ve insanın kaderi ilahî kudretle ilişkilendirilir. Harun Güngör'ün incelemesi, bu bağlamdaki Gök Tanrı anlayışını insan veya hayvan biçiminde tasarlanan tanrılardan ayırır. Bununla birlikte farklı Türk topluluklarının sonraki anlatılarında değişik sıfat ve tasavvurlar ortaya çıkmıştır. Türklerin İslamiyet'i benimsemesinden sonra da tanrı sözcüğü kullanılmaya devam etmiştir. Bu tarihsel çeşitlilik, farklı dönemlere ait bütün inançları tek ve değişmez bir öğreti olarak değerlendirmemeyi gerektirir. [1]