Tipoloji, arkeolojide buluntuları ortak ve ayırt edici özelliklerine göre türlere ayırarak karşılaştırma yöntemidir. Bir seramik parçası, taş alet veya başka nesne, tek başına görünüşüne verilen bir adla değil, tanımlanmış özelliklerin birleşimiyle bir gruba yerleştirilir. Böyle bir sınıflandırma, farklı buluntu toplulukları arasında benzerlikleri ve ayrımları düzenli biçimde incelemeye yardımcı olur.[1]
TÜRLERİN TANIMLANMASI
Seramiklerde hamurun özellikleri, yüzey işlemi, sır ve bezeme teknikleri sınıflandırma ölçütleri olabilir. Florida Museum'un tarihsel seramik koleksiyonu, türleri özellikle hamur, yüzey işlemi ve süslemenin belirli birleşimleriyle tanımlar. Aynı renk veya benzer bir desen tek başına yeterli değildir; özellikler birlikte incelenir. Üretim yeri, kullanım ve tarih bilgileri de tanımı zenginleştirebilir.[1]
TARİHLEMEYLE İLİŞKİSİ
Bilinen örneklerle karşılaştırma, bir buluntu grubunun başka bir gruba göre daha erken veya daha geç olabileceğini araştırmayı sağlar. Seriasyon, buluntuları bir dizi içinde sıralarken çapraz tarihleme farklı yerlerdeki kanıtları karşılaştırır. Bunlar göreli tarihleme yaklaşımlarıdır. Yalnızca benzerlikten hareketle kesin bir takvim yılı elde edilmiş sayılmaz; sıra ilişkisiyle sayısal yaş birbirinden ayrılmalıdır.[2]
BAĞLAM VE SINIRLAR
Tipolojik değerlendirme, buluntuların bulunduğu tabakalar ve bağımsız tarihleme sonuçlarıyla birlikte anlam kazanır. Bozulmamış tabakalarda alttaki birikimler genellikle üsttekilerden eskidir; tarihsel belgeler veya başka yöntemler daha belirli zaman aralıkları sunabilir. Üretim tarihleri bilinen seramik türlerinin topluluktaki sıklıkları da tarihlemede kullanılabilir. Dolayısıyla bir tip, araştırmayı düzenleyen karşılaştırma aracıdır; tek başına bütün tarihsel soruları yanıtlayan bir etiket değildir.[2]