Wilson İlkeleri, ABD Başkanı Woodrow Wilson’ın 8 Ocak 1918’de Kongrede açıkladığı on dört maddelik barış programıdır. Birinci Dünya Savaşı sürerken önerilen program, savaş sonrasındaki düzenin hangi esaslara dayanması gerektiğini ortaya koyuyordu. Hazırlık çalışmaları, Wilson’ın danışmanı Edward M. House çevresinde oluşturulan ve çok sayıda bölgesel rapor hazırlayan uzman grubunun incelemelerine dayanmıştır. [1]
BAŞLICA ÖNERİLER
Program açık diplomasi, denizlerde serbestlik, ticaret engellerinin azaltılması ve silahlanmanın sınırlandırılması gibi genel ilkeler içeriyordu. Sömürge taleplerinin değerlendirilmesinde ilgili halkların çıkarlarının da gözetilmesini öneriyordu. Bazı maddeler belirli bölgelerin sınırları ve siyasi geleceğiyle ilgiliydi. Son madde, devletlerin bağımsızlığını ve toprak bütünlüğünü güvence altına alacak genel bir uluslararası örgüt kurulmasını öngörüyordu. [1]
BARIŞ GÖRÜŞMELERİ
İlkeler savaşın sonundaki müzakerelerde önemli bir başvuru noktası olmuş, ancak programın tamamı uygulanmamıştır. Müttefiklerin farklı çıkarları, Wilson’ın önerileriyle ortaya çıkan antlaşmalar arasında belirgin ayrılıklar doğurmuştur. Uluslararası örgüt düşüncesi Milletler Cemiyetinde karşılık bulmuştur. Buna karşın ABD Senatosu Versailles Antlaşması’nı onaylamamış ve ülke Cemiyete katılmamıştır. Görsel, programın açık diplomasi, deniz serbestliği ve ticarete ilişkin ilk maddelerini içeren özgün konuşma sayfasıdır. [1]