Bitkiler

Yaprak

Ansiklopedia · Kaynaklara dayalı özgün derleme

Yazı boyutu ve okuma düzeni
Yazı boyutu
Satır genişliği
Metin hizası
Genel bakış

Yaprak, bitkilerde çoğunlukla ışığın yakalanması ve fotosentezle organik madde üretilmesinde görev alan organdır. Yeşil renk genellikle hücrelerdeki klorofilden kaynaklanır; başka pigmentler bu rengi örtebilir. Yaprakların biçimi, kalınlığı ve büyüklüğü çevre koşullarıyla ilişkilidir. Bütün yaprakların geniş, ince ve aynı renkte olması gerekmez.[1]

DIŞ YAPI

Tipik bir yaprakta geniş bölüm ayası, gövdeye bağlanan bölüm ise yaprak sapıdır. Bazı yapraklarda sap bulunmaz. Ayanın içindeki damarlar, iletim dokularının uzantılarıdır. Basit yaprakta aya tek parçalı veya loplu olabilir; bileşik yaprakta ayrı yaprakçıklara bölünür. Yaprakçıkları, gövdeye bağımsız bağlanan yapraklarla karıştırmamak gerekir; yapının bağlantı düzeni tanımlamada önem taşır.[1]

İÇ DOKULAR

Epidermis yaprağın dış yüzeylerini örter; üzerindeki kütikula su kaybını sınırlar. İç bölümdeki mezofil dokusunda fotosentez yapan kloroplastlar bulunur. Birçok yaprakta sık dizilmiş palizat hücreleri ile aralarında hava boşlukları bulunan sünger dokusu ayırt edilir. Stoma açıklıkları gaz alışverişine katılır; damarlar ise yaprağı bitkinin iletim sistemiyle bağlantılı tutar.[1]

DEĞİŞEN GÖREVLER

Yapraklar yalnız fotosentez yüzeyi olarak özelleşmez. Bazı bitkilerde dikenler korunmaya, sülükler tutunmaya, etli yapraklar ise depolamaya hizmet eder. Tomurcukları örten pullar da değişmiş yaprak örnekleri arasındadır. Damar düzeni, kenar biçimi ve gövde üzerindeki diziliş bitkilerin tanınmasında kullanılabilir; bu özellikler tek başına değil, bir arada değerlendirilerek organın yapısı ve bitkinin kimliği anlaşılır.[2]