Zodyak, gökyüzünde Güneş’in yıl boyunca izliyormuş gibi göründüğü ekliptik çevresindeki kuşakla ve bu kuşağın astrolojideki bölümlenmesiyle ilişkilidir. Güneş Sistemi’ndeki gezegenler de gökyüzünde genellikle bu kuşağa yakın görünür. Astronomide zodyak kuşağı ile astrolojik burçlar aynı kavram değildir. [1]
Astronomide zodyak
Takımyıldızlar gökyüzünün belirli alanlarıdır; büyüklükleri eşit değildir. Güneş’in görünür yolu, zodyakla ilişkilendirilen takımyıldızlardan geçer. Günümüzde kullanılan takımyıldız sınırlarına göre bu yol Yılancı’dan da geçer. Bu yüzden astronomide ekliptiğin yakınındaki takımyıldızların sayısı, astrolojideki on iki burçla bire bir örtüşmez. [1]
Zodyak kuşağının tarihsel gelişimi Mezopotamya gökbilim geleneğiyle bağlantılıdır. Babil gözlemcileri gök olaylarını takvim ve kehanet uygulamaları için kaydetmiş; zamanla ekliptik çevresindeki yıldızları ve gezegen konumlarını sınıflandırmıştır. Bu birikim Yunan dünyasına da aktarılmıştır. [2]
Astrolojik burçlar
Batı astrolojisinde zodyak on iki burçtan oluşur: Koç, Boğa, İkizler, Yengeç, Aslan, Başak, Terazi, Akrep, Yay, Oğlak, Kova ve Balık. Her burç, ekliptik boyunca 30 derecelik bir bölüme karşılık gelir. Tropikal astrolojide başlangıç noktası mevsim döngüsüne ve ilkbahar ekinoksuna göre belirlenir; burç adları aynı olan takımyıldızlarla gökyüzündeki konumları günümüzde örtüşmeyebilir. Bunun nedenlerinden biri Dünya’nın eksen presesyonudur: Ekinoks noktaları yıldızlara göre zamanla yer değiştirir. Zodyak böylece hem tarihî bir gök tasnifini hem de astrolojide kullanılan bir işaretler sistemini ifade eder; hangi anlamın kastedildiği bağlama göre açıklanmalıdır. [1][2]