Madenî para, para olarak kullanılmak üzere resmî bir otorite tarafından basılan yassı metal parçasıdır. Madenî paraları ve parayla ilgili diğer nesneleri inceleyip toplayan bilim dalına nümismatik denir.[1]
İLK MADENÎ PARALAR
British Museum'a göre bilinen en eski madenî paralar yaklaşık MÖ 650'de Batı Anadolu'daki Lidya'da basıldı. Bu paralar, altın ile gümüşün doğal bir alaşımı olan elektrumdan yapılmıştı ve belirli ağırlık standartlarına uyuyordu.[3]
Madenî para kullanımı başka bölgelerde de bağımsız olarak gelişti. Çin'de MÖ 600'lü yıllarda kürek biçimli bronz paralar dökülüyordu. Kuzey Hindistan'da ise yaklaşık MÖ 500–400 yıllarında üzerine damgalar vurulmuş paralar kullanılmaya başlandı.[3]
ÜRETİM AŞAMALARI
Günümüzde madenî para üretimi genellikle şu aşamalardan oluşur:
- Metal levhalardan disklerin kesilmesi
- Disklerin tavlanarak yumuşatılması
- Kenarların kabartılarak çerçeve oluşturulması
- Diskin iki kalıp arasında basılması
Basım sırasında kalıplar paranın iki yüzünü aynı anda biçimlendirir.[2]
YÜZLERİ VE DEĞERİ
Madenî paranın ön yüzü, halk arasında yazı-tura oyunundaki tura tarafıdır; arka yüz ise diğer taraftır. Yatırım amaçlı basılan altın ve gümüş paraların değeri içerdikleri değerli metal miktarıyla ilişkilidir.[1]
Tedavüldeki madenî paraların üzerinde yazan değer ise içerdikleri metalin değerine eşit olmak zorunda değildir. Bu paralar, resmî olarak belirlenen değerleri ve toplumca kabul görmeleri sayesinde para işlevi görür.[1]